Bijna anderhalf jaar draait het project Langdurige Zorg Thuis met projectleider Marion Verhey aan het roer. Dit project valt onder het programma Samen voor Sallandse Zorg, een samenwerkingsverband van de VVT-sector. Belangrijkste vraag die in het project centraal staat: wat is er nodig om chronisch zieke kwetsbare ouderen met een Wlz indicatie veilig en op een prettige manier langer thuis te laten wonen? Er is veel gepionierd in de afgelopen maanden, maar de uitkomst is er: maak de beweging van zorg naar leven. Schakel daar de buurt, de familie en anderen bij in. En er is een belangrijke rol voor een oude functie in een nieuw jasje: de Leefondersteuner.
,,De zorg is in Nederland goed geregeld”, vindt Marion. ,,Er zijn huisartsen, fysiotherapeuten, ergotherapeuten, er is verpleeghuiszorg en er zijn ziekenhuizen. Ouderen kunnen hier allemaal een beroep op doen als dat nodig is. We hebben in de afgelopen jaren een prachtig (medisch) zorgsysteem gebouwd, maar we zijn daar in doorgeschoten. Ouderen kwamen, zeker toen er nog verzorgingstehuizen waren, te snel in een medisch systeem terecht doordat we proberen alles met (medische) zorg op te lossen. Ik bedoel dat niet verkeerd hoor, maar als een oudere in een tehuis terecht komt, is het toch lastig om zorg op maat te geven. Ook al doen ze daar echt wel hun best voor.”
Stempel
Als sprekend voorbeeld geeft Marion aan dat als je echt geen aardappels lust, je toch grote kans hebt dat je die meerdere keren per week voorgeschoteld krijgt als je in een verzorgings- of verpleeghuis woont. Dat zou een reden kunnen zijn dat mensen vervelend gaan reageren, of zelfs agressief. ,,En dat kan helemaal uit de hand lopen”, zegt ze. ,,Voordat je het weet krijgt iemand een bepaald stempel of zelfs medicatie voorgeschreven. Dit is misschien een zwart-wit voorbeeld, maar ik wil ermee zeggen dat als mensen in een systeem terecht komen, bepaald gedrag kunnen vertonen dat helemaal niet bij hen past en ook niet voortkomt uit een ziekte of mentaal probleem.”
Van zorg naar leven
Marion vindt het daarom een goede ontwikkeling dat ouderen steeds langer thuis blijven wonen en dat dit ook voor de toekomst het beleid is. ,,Ik ben ervan overtuigd dat als we anders gaan kijken, we ook anders gaan denken en doen. We moeten meer durven los te laten hoe we het nu doen. Natuurlijk is het van belang de veiligheid van de cliënt goed in de gaten te houden, maar we moeten echt de draai maken om vanuit ‘leven’ in plaats van ‘zorg’ te denken en te handelen. Dan neemt de levensvreugde van ouderen alleen maar toe en slaagt het langer thuis wonen.”
Netwerk
Maar hoe krijgen we dit voor elkaar? Daar is Marion duidelijk over. ,,Positieve gezondheid en Reablement zijn ondersteunende principes die daarbij helpen”, legt ze uit. ,,Belangrijk is wel dat ouderen een ondersteunend netwerk hebben of weer krijgen. Denk daarbij aan ondersteuning van familie, buurtbewoners en wijkcentra. Neem bijvoorbeeld iemand die licht dementerend is. Familie kan op afstand met een app ’s avonds het licht in huis voor diegene aan doen en met google home kan ook veel geregeld worden. Onderzoek ook of de cliënt in plaats van naar de reguliere dagbesteding, naar activiteiten in het buurthuis om de hoek kan. Dat is heel waardevol, want daar kan een “nieuw of reeds bekend ”sociaal netwerkje kan ontstaan en ontmoet hij of zij ook andere buurtbewoners. Met een beetje creativiteit en ondersteuning van anderen komen we heel ver.”
Visieplaat Van Zorg naar Leven.
Download deze hier:
VisieplaatA3 Van zorg naar leven 2022-2023-V5
Pilot
In de afgelopen maanden heeft Marion met dit concept rond langer thuis wonen een pilot gedraaid bij verschillende teams van Carinova. In juli is het eerste VPT team in Colmschate aan de slag gegaan en binnenkort breidt deze pilot zich uit naar teams in Staphorst en Hardenberg ,,Belangrijk daarbij is dat deze teams samen met de cliënt onderzoeken hoe dit vorm te geven”, licht Marion toe. ,,Het is vooral goed om te kijken naar levensgeluk, vitaliteit, zelfredzaamheid, samenredzaamheid en welzijn. En, hoe je daarbij de eigen kracht van de cliënt kan inzetten of weer kunt verbeteren. Uiteraard vindt er in deze pilot afstemming met de wijkteams plaats.”
Leefondersteuner
Teams kunnen een beroep doen op de Leefondersteuner in hun team. Deze functie is speciaal voor dit concept in het leven geroepen en is onderdeel van het VPT-team en toegevoegd aan de wijkteams van de proeftuinen. ,,Eigenlijk is het gewoon een mengeling van de gezinszorg en weer de Alphahulp van vroeger”, licht Marion toe. ,,Maar dan in een nieuw jasje. De Leefondersteuner is, afhankelijk van de ondersteuningsbehoefte en de daarbij behorende indicatie, twee of drie keer per week een aantal uren bij de cliënt thuis. Hij of zij ondersteunt bij het op orde houden of weer krijgen van dagelijks leven. Dat gaat vaak over de basale dingen als ondersteuning bij de dag structuur, het huis op orde brengen, boodschappen doen met de cliënt en erop letten dat deze gezond eet. Maar de Leefondersteuner richt zich ook op sociale activering. Hoe kunnen we samen zorgen dat rondom deze kwetsbare ouderen weer een (steun) netwerk ontstaat? Het is een functie waarin praktische zaken gecombineerd worden met een sociale component. De cliënt heeft een (vertrouwens)persoon en kan zijn verhaal kwijt en andersom zorgt de Leefondersteuner samen met de cliënt voor praktische dingen, maar wel altijd vanuit de kracht en met eigen regie van de cliënt.”
Eigenaarschap
Voor de wijkteams is deze werkwijze, het anders kijken, denken en doen vanuit de principes van zorg naar leven en de toevoeging van de Leefondersteuner in het team even wennen. Maar zij worden hiermee juist weer in hun kracht gezet. ,,Waar de Leefondersteuner zich vooral richt op kwaliteit van leven, kan de wijkverpleegkundige zich juist weer concentreren op de complexe en medische zaken rond een cliënt”, legt Marion uit. ,,Komend jaar richten we ons op de doorontwikkeling van het concept en borging en verankering in de organisaties. Het is belangrijk dat de organisaties zelf eigenaar worden van de ontwikkelingen en deze manier van werken. Nu ben ik de ‘linking pin’, maar het doel is om vanaf volgend jaar het eigenaarschap van de ontwikkelingen in de organisaties zelf belegd te hebben.”
Kartrekkers
Marion heeft bewondering voor Carinova en Salland Zorgkantoor. ,,Zij durven de kartrekker te zijn en te pionieren”, zegt ze. ,,Ze hebben toch maar hun nek uitgestoken om de beweging van zorg naar leven in te zetten. Ik weet zeker dat het goed gaat landen bij Carinova. De andere organisaties die deelnemen aan het project in de regio volgen ook. Ieder op zijn eigen manier en op zijn eigen tempo, maar wel allemaal vanuit de principes van zorg naar leven. Want hoe mooi is het om het levensgeluk van ouderen te vergroten terwijl ze lekker langer in hun eigen huis kunnen blijven wonen?!”
Meer informatie over Langdurige Zorg Thuis.: Netwerksamenwerking/Infrastructuur – Samen voor Sallandse zorg