De Voor Elkaar-teams Deventer zijn een soort Salland United in het klein. De teams, verspreid over negen wijken, werken nauw en naadloos samen met zorgpartijen en organisaties in het sociaal domein. Voor inwoners en samen met inwoners. Sabine Brink is maatschappelijk werker en binnen Voorstad Deventer (Rode Dorp) actief in het Voor Elkaar-team aldaar. Als verbindingsschakel tussen bewoners, sociaal domein en zorg. ‘We zijn een ecosysteem; als een wortelstelsel dat een boom overeind houdt.’
Het is een kleine passage in het artikel op de Salland United website over het Virtueel Gezondheidscentrum Salland. Rob de Geest, wethouder Gezondheid van de gemeente Deventer zegt: ‘Ook als gemeente vinden wij het belangrijk dat onze inwoners zorg en ondersteuning krijgen zonder barrières. Onze “Voor Elkaar-teams” helpen inwoners om betrokken te blijven bij activiteiten in hun omgeving, zodat innovatie geen verlies van sociaal contact betekent, maar juist een verrijking.’
Een kleine passage waar echter een wereld achter schuil gaat. De Voor Elkaar-teams zijn namelijk een smeermiddel in een maatschappelijk speelveld. We treffen Sabine Brink samen met Anika van Lente (Leger des Heils en betrokken bij het buurthuis aan de Werkluststraat Deventer) in het hart van het Deventer Rode Dorp. Sabine Brink: ‘Ze noemen dit vaak een kwetsbare wijk met veel ongeschoolden, werkloosheid en sociale problemen. Ik noem het een krachtwijk. Mensen corrigeren elkaar hier en helpen elkaar met alles.’
Minder zorg nodig
Dat wil niet zeggen dat er geen problemen zijn. Sabine Brink: ‘We zien momenteel in deze wijk veel problemen rond huisvesting en we zien ook dat mensen niet meer rond kunnen komen. 31 december stonden hier in Voorstad drie gezinnen op straat. Crisisopvang had geen plek. En dan? Geld voor gezond voedsel hebben veel mensen vandaag de dag hier niet.’ Niet zelden levert dat stress en ziekte op. En vaak een instroom in het zorgdomein. Sabine is ervan overtuigd dat de Voor Elkaar-teams in Deventer e.o. kunnen bijdragen aan minder instroom in de zorg en minder huisartsenbezoek. ‘We zijn er vooral om in een vroeg stadium vragen af te vangen. Wat speelt er en hoe kunnen we wij de inwoner ondersteunen om die vragen zelf op te lossen? Anders dan naar de huisarts (of andere zorgverlener) gaan.’ Sabine is ook een zogenoemde ‘Wally’: het eerste aanspreekpunt voor een huisarts of praktijkondersteuner voor de mogelijkheden voor een inwoner in het sociale domein. Sabine spreekt nadrukkelijk niet over hulp bieden. ‘We proberen mensen zelf regie te laten houden, maar helpen ze wel op weg door samen te verkennen wat er in het leven van de inwoner aandacht vraagt of waar de inwoners aan bij zou willen dragen. De huisarts houdt door deze samenwerking de focus op zorg en medische vraagstukken, de praktijkondersteuner op psychische of somatische vragen. En vanuit het Voor Elkaar-team versterken we inwoners op het psychosociale vlak.’
Mini Salland United
Waren vroeger de toegang tot de WMO en Voor Elkaar-teams één geheel, inmiddels zijn die twee gescheiden. WMO is er echt voor indicatiestelling en uitvoering van de WMO, de negen Voor Elkaar- teams zijn ervoor om de leefbaarheid in de wijken te vergroten of kortdurend te begeleiden. De Voor Elkaar-teams worden in opdracht van de gemeente -als een soort mini Salland United- gefundeerd door Solis, Raster, MEE Samen en De Kern. Per wijk werken verpleegkundig consulenten, opbouwwerkers, ouderenadviseurs, cliëntondersteuners en maatschappelijk werkers multidisciplinair samen. De Voor Elkaar-teams kennen de wijken vanuit deze verschillende perspectieven, zijn altijd in de buurt en een laagdrempelig aanspreekpunt voor inwoners en ketenpartners. Ze ondersteunen bij het organiseren van nieuwe (en versterken van bestaande) activiteiten of het collectief en werken aan sociale verbondenheid, leefbaarheid in de wijken en waar nodig kortdurende begeleiding.
Wij maken tijd en zijn in een vroeg stadium betrokken
Veel mensen kennen Sabine en haar collega’s in het Rode Dorp. Ze weten hen, al dan niet in het buurthuis, te vinden. Ze zijn de spil in de wijk. Ze schakelen met bewoners, de wijkagent, woningbouw, zorgverleners en gemeente om de wijk leefbaar te houden. Een vraag over huursubsidie? Ligt iemand in scheiding? Hoe vraag ik een hoog-laag-bed aan? Mijn kind heeft problemen op school? Sabine: ‘Heel vaak is er als eerste de weg naar de huisarts. Een maatschappelijk werker inschakelen is vaak toch iets van schaamte. Maar veel vragen zijn geen zorgvragen. Ze komen voort uit sociaal/maatschappelijke uitdagingen. En daar kunnen we als Voor Elkaar-teams heel veel van afvangen omdat wij de wegen kennen. Wij weten waar de vraag gesteld kan worden als mensen het zelf even niet weten. We hebben een enorm netwerk.’ Een jongen op een fatbike komt voorbij. ‘Hé Sabine.’ Anika: ‘Ze kent echt iedereen.’ Sabine: ‘Ik zit vaak even op een stoepje bij een bewoner. Even kijken hoe het gaat.’ Ze heeft veel contact via Whatsapp waardoor iedereen haar laagdrempelig kan benaderen. ‘Zo kun je al in een vroeg stadium bij vragen betrokken worden en kunnen we ook stapeling van problemen voorkomen .’ De hele Voorstad telt zo’n 10.000 inwoners. Geen gekke schatting dat minstens tien procent bij Sabine of bij één van haar collega’s in het adressenboekje staat. ‘Een huisarts heeft tien minuten, wij trekken hier tijd uit voor bewoners.’ Anika: ‘Mensen stappen veel makkelijker op Sabine af dan op een ambtelijke instantie.’
Wortelstelsel
Voor Elkaar-teams ondersteunen bij vragen over gezondheid, wonen, sociale relaties, (vrijwilligers)werk, zingeving, financiën, ideeën voor de buurt, activiteiten…. Ook in de dorpen rondom Deventer zijn ze actief. Sabine: ‘Sociaal domein en zorg…. Eigenlijk is het is een enorme puzzel die we samen proberen op te lossen.’ Harde bewijzen heeft ze misschien niet dat de Voor Elkaar-teams de wijk beter maken, maar ze weet dat Voor Elkaar-teams het verschil maken. ‘Ik denk dat doordat we hier investeren in elkaar, we de wijk verder helpen.’ Ze vindt het mooi dat wethouder De Geest de Voor Elkaar-teams expliciet noemt in relatie tot Salland United en zorg. Mooi dat het Virtueel Gezondheidscentrum Salland doorverwijst naar Voor Elkaar-teams als ze denken dat er iets anders dan fysieke zorg nodig is. Sabine: ‘Elke wijk heeft een ander DNA. Wij kennen als Voor Elkaar-teams dat DNA. Ik hoor vaak: daar in het Rode Dorp zitten mensen altijd op de stoep. Achterstandswijk! Ik zie dat anders. Mensen zoeken elkaar hier buiten op. Om elkaar te helpen. We denken daarbij vanuit positieve gezondheid: wat kan iemand wel.’ Sabine sluit daarbij niet de ogen voor de problemen die er daadwerkelijk zijn, maar door de aanwezigheid van de Voor Elkaar-teams is er een filter naar de zorg gekomen. Sabine: ‘We spreken mensen op straat of in een buurthuis en dragen ter plekke bij aan een oplossing. En niet door over een paar weken een afspraak te maken. Mijn agenda vult zich van dag tot dag.’ Dus komt Sabine op straat iemand tegen die net zijn of haar baan kwijt is, zich er voor schaamt en ‘het even niet meer weet’, dan is ze er voor advies. Ze weet naadloos de partijen in de regio te vinden. Op straat zijn er immers geen institutionele schotten. Sabine: ‘We zijn een soort wortelstel dat je niet ziet, maar wel een hele boom overeind houdt.’
Anika van Lente (l) en Sabine Brink (r)