Corinda van Tilborg stond vanuit Salland United aan de basis van de voorzorgcirkels in Deventer en inmiddels ook Raalte. Nu, drie en half jaar later – en aan de vooravond van een ‘transfer’ naar WZC Humanitas- Deventer, kijkt ze tevreden terug. ‘We zijn elkaar een beetje kwijtgeraakt in Nederland. Voorzorgcirkels helpen om elkaar terug te vinden en zijn (deels) een antwoord op de zorg voor morgen.’ Maar wat bedoelt ze toch met ‘een huurderskorting als je naar elkaar omkijkt…’
De deuren van een flat langs gaan met een bloemetje van één van de buren. Maar van wie? Gewoon in de lift van een zorginstelling gaan zitten met koffie en thee en bewoners -die stomverbaasd zijn als de liftdeuren opengaan- verrassen met een praatje. Corinda gebruikte haar theaterverleden om de voorzorgcirkels in Deventer op te zetten. Vanuit niks, door in één op één ontmoetingen, haar ideeën te vertellen over hoe ‘samen leven’ anders kan. Corinda gelooft in ontmoetingen en in de wijk omzien naar elkaar. Inmiddels is Deventer zo’n dertig voorzorgcirkels rijker. Corinda: ‘Ik weet niet precies hoeveel er zijn. Dat is ook het mooie. Je moet die cirkels in gang trekken maar daarna ook weer loslaten en bewoners zelf de regie laten voeren. Het moeten geen opgelegde instanties zijn.’ Voorzorgcirkels zijn netwerken van ongeveer tien tot vijftien ouderen in een buurt, die elkaar op verschillende manieren ondersteunen. Ze spreken met elkaar af dat ze voor elkaar klaarstaan en stemmen af hoe ze elkaar kunnen helpen. Dit doen ze vrijwillig. Wat klein begon is inmiddels als een veenbrand aan het uitbreiden. In Raalte zijn opbouwwerkers recentelijk 800 huizen in de wijk Blekkershoek langs geweest om uit te leggen wat voorzorgcirkels zijn. En ook daar komen ze inmiddels langzaam tot leven. Corinda: ‘Er zijn flats waar je meerdere cirkels hebt.’
Elkaar helpen
Met de voorzorgcirkels gaan we in zekere zin terug naar vroeger. Corinda: ‘We zijn het verleerd om als er iets is, het “even aan de buurvrouw” te vragen. We rekenen te veel op (zorg)instanties. Maar we moeten weer leren veel meer zelf de regie te nemen en te houden. Elkaar helpen.’ En het is volgens Corinda onzin dat “de jeugd” dat niet meer wil omdat ze te druk zijn. ‘Vanuit Saxion zijn we met leerlingen psychologie begonnen om in de wijk gesprekken met ouderen te voeren. Toen dat afliep, waren er ouderen in tranen omdat zij het zo jammer vonden dat dit voor een half jaar ging stoppen Ook de studenten vonden het jammer. Iedereen heeft aandacht nodig. Kijk ook hoe bij WZC Humanitas Deventer jongeren daar in het huis wonen en zo connecties maken met ouderen.’ Als illustratie van het nut van voorzorgcirkels vertelt Corinda het verhaal van een man die uit het westen verhuisde naar zijn kinderen in Deventer. ‘Maar die kinderen kwamen vervolgens maar één keer per maand langs. Sinds hij onderdeel werd van zo’n voorzorgcirkel is hij in contact gekomen met heel veel mensen in de buurt. Nu moet hij in de agenda kijken of hij wel tijd heeft.’
Geen gemeengoed
Voorzorgcirkels zijn ooit begonnen in het land van Cuijk waarna Deventer één van de eerste gemeenten werd waar het een succes werd. Corinda: ‘Ik was pas in Leiden om een lezing te geven over voorzorgcirkels. Dat vonden ze geweldig. Er zijn meer voorbeelden van voorzorgcirkels maar het is nog lang geen gemeengoed in Nederland.’ Terwijl het toch één van de antwoorden is op de zorgvraag van de toekomst, denkt Corinda. ‘Je ziet echt dat omkijken naar elkaar, minder professionele zorgvragen tot gevolg heeft. Maar we moeten nog leren dat verhaal te vertellen. Je ziet gewoon dat wijken en bewoners weer gaan bruisen als mensen gezien worden.’ Ondanks het opkomend succes van de voorzorgcirkels is er nog veel te wensen voor Corinda. ‘Belangrijk is dat er altijd iemand in zo’n wijk “een gezicht” is. Iemand die iedereen kent. En we moeten als regio elkaar als professionele organisaties iets gunnen. Niet vanuit een instituut iets willen maar elkaar zien als collega’s. Met allemaal hetzelfde doel: wijken weer leefbaar maken. Naar elkaar omzien.’ Vanuit Raalte worden de voorzorgcirkels meer top-down vanuit de gemeente geïnitieerd, om vervolgens wel zelfstandig verder te kunnen. In Deventer is het meer van onderaf gekomen, maar participeert de gemeente wel weer middels bijvoorbeeld de Voor Elkaar Teams. De uitkomst moet uiteindelijk hetzelfde zijn.
Ander theater, zelfde voorstelling
Deed Corinda dit werk voorheen voor en vanuit Salland United (en later vanuit de gemeente Raalte), per september keert ze terug op haar “oude nest”: WZC Humanitas Deventer. Misschien een ander ‘theater’ maar de ‘voorstelling’ van Corinda zal niet anders zijn. Ook hier wil ze weer mensen met elkaar verbinden en het verhaal van de voorzorgcirkels blijven delen. Bij WZC Humanitas zal ze ook bij Wijkgenoot betrokken zijn om zo weer ontmoetingen te organiseren. ‘Wat ik hoop, is dat we met elkaar weer trots kunnen zijn op onze stad of wijk. Dat we die mooier en leefbaarder maken.’ Voor Corinda ligt daar ook een deel van het antwoord op een veranderende zorgvraag. Professionele zorg moet er zijn als het nodig is, tot die tijd moeten we gaan leren dat we elkaar helpen. Dat als er een nieuwe wijk gebouwd wordt, we jong en oud, behoevend en fit, samen laten wonen om zo ook samen voor elkaar te zorgen. Corinda: ‘ Misschien heeft geen zin om wijken voor 55-plussers te bouwen. Die mensen zijn gelijktijdig weer tachtig en heb je het vraagstuk niet opgelost. Misschien moeten we iets gaan verzinnen als een huurderskorting voor jonge starters in de wijk als je kunt aantonen dat je iets voor de wijk doet. Dat je laat zien dat je naar elkaar omkijkt.’ Zodat het als vanzelf weer gaat bruisen….