Het Verkennend Gesprek is een belangrijke pijler onder het Ecosysteem Mentale Gezondheid. Komend jaar is het de ambitie om door honderden verkennende gesprekken te gaan voeren, zo ruimte te maken binnen de ggz voor de meer complexe psychische vraagstukken van burgers binnen Salland. ‘We moeten anders gaan kijken naar de ggz-patiënt’, vertelt Lia Huisman, projectmedewerker sociaal domein, consulent ggz vanuit de HCDO en één van de kwartiermakers voor het Verkennend Gesprek.
De ggz stroomt over. Er is domweg te veel aanbod om goede zorg te kunnen verlenen. Landelijk, maar ook in Salland. De overheid heeft mede daarom de regio’s de opdracht gegeven om mentale gezondheidsnetwerken op te zetten. Een Mentaal Gezondheidsnetwerk (MGN) is een regionaal samenwerkingsverband tussen huisartsen, het sociaal domein en de geestelijke gezondheidszorg (ggz). Doel is om mensen met psychische klachten sneller, beter en op de juiste plek te helpen, vooral als er ook problemen zijn op andere levensdomeinen zoals huisvesting, financiën of sociale contacten.
Verkennend gesprek
Iedereen met mentale problemen heeft recht op aandacht. Alleen is de ene casus veel complexer dan de andere. Er zijn nogal wat problemen (denk aan geldzorgen, mantelzorg, opvoedingsvragen, verslaving, stress) die met een goed gesprek oplosbaar zijn. Die groep burgers zou zonder een ggz-interventie af kunnen, waardoor ruimte ontstaat binnen de overbelaste ggz voor de meer complexe casussen. Minder instroom zou de ggz ontlasten, en de ggz zet zelf ook groepsgesprekken in om ook zo meer ruimte vrij te maken voor de groeiende vraag aan mentale hulp. Het Verkennend Gesprek is typisch zo’n instrument om instroom te beperken. Signaleert de huisarts -oplosbare- sociale en mentale problemen, dan kan hij/zij die insturen naar het Verkennend Gesprek. Dat is een gesprek met een ggz-professional en een sociaal werker of ervaringsdeskundige. Denk bij die laatste aan iemand van bijvoorbeeld De Vriendendiensten in de regio. Dat zijn mensen die zelf mentale problemen hebben gekend, en daar (deels) weer uit zijn gekomen. Zij delen hun levenslessen met de inwoner. Of het is een professional van de Vriendendiensten die zo’n gesprek voert. De inwoner kijkt samen met hen naar zijn of haar context, ervaringen, persoonlijke levensverhaal, klachten, zorgen en belemmeringen. Zo kan de inwoner eerst goed leren begrijpen waar de mentale klachten of sociale problemen vandaan komen. Om vervolgens, samen met de hulpverleners, te onderzoeken wat mogelijk en nodig is in zijn/haar specifieke situatie. Juist door snelle, passende ondersteuning te organiseren en tegelijkertijd de ervaren zorgen en belemmeringen weg te nemen, worden de mentale klachten lichter of verdwijnen. Een psychiatrisch label of diagnose en behandeling in de ggz is dan vaak niet nodig. En als behandeling wel nodig is, dan helpt het enorm als iemand tegelijkertijd eventuele psychosociale problemen aanpakt, en tijdens en na behandeling terug kan vallen op een stevig sociaal netwerk. Met deze aanpak is de hoop dat veel meer inwoners met mentale klachten of een psychosociale kwetsbaarheid sneller de juiste, passende zorg en/of ondersteuning kunnen ontvangen.
Succesvolle start
Lia Huisman is vanuit de HCDO één van kwartiermakers van het Verkennend Gesprek. ‘We hebben in 2025 een pilot gedraaid van zo’n 46 gesprekken. Komend jaar moeten dat er negenhonderd worden.’ De pilot bracht barrières aan het licht die inmiddels zijn aangepast. Lia: ‘Je hebt het dan vooral over werkprocessen. Wie stuurt de huisarts wel/niet in? En hoe zorg je ervoor dat de zorgverleners niet direct vanuit hun eigen expertise het gesprek in gaan. Missie is echt een open gesprek waarbij je vanuit twee perspectieven (de sociale en meer psychische kant) naar een burger/patiënt gaat kijken. Het vraagt fingerspitzengefühl en een nieuwe blik van de huisarts. Maar overall is vooral het doel: kijk anders naar een ggz-patiënt. Is er echt een mentale vraag die ggz-zorg vergt of kun je met specifieke hulp (denk aan schuldhulpverlening-red,) ook op een andere manier iemand helpen.’ Volgens Lia Huisman hebben alle partijen daarbij het enthousiasme uit de pilot van 2025 meegenomen naar dit jaar. ‘We geloven in de aanpak. Samen kunnen we ruimte maken voor de meer complexe ggz-vragen en minder instroom. Mensen kunnen vaak ook gewoon elkaar helpen.’ Het eerste succes lijkt daarbij al geboekt te zijn. Van de pilot-casussen kon vijftig procent met een ander advies dan doorverwijzing naar de ggz af. Nog te vroeg om te juichen, maar hoopvol dat deze aanpak gaat helpen.
==
Op de foto: Tijdens het Salland United event van 3 februari stond onder meer het Verkennend Gesprek centraal. De kwartiermakers lichtten die avond de plannen toe. v.l.n.r. Lia Huisman, Joan Flikweert, Nienke Smitsman, Moniek Beersen.