Gerria Toeter (Raalte) en Rob de Geest (Deventer) hebben na de Gemeenteraadsverkiezingen afscheid genomen als wethouders van hun gemeentes, en daarmee ook van de Transformation Board van Salland United. Een gesprek over hoe zij tegen zorg en welzijn, Salland United en de regio aankijken. ‘De kracht van Salland United is dat je elkaar kent.’
Ja. Salland United is formeel nodig vanwege IZA, AZWA, wettelijke opgelegde regels, het binnenhalen van geld voor projecten, transformatieplannen… Maar volgens scheidend wethouders Toeter en De Geest gaat Salland United veel verder dan die formele verplichtingen. Achterliggende vraag is hoe we in dit land, in deze regio met elkaar om willen gaan. Wat vinden we als maatschappij belangrijk in samenleven, gezondheid, toekomstgericht wonen? ‘Die vraag kun je nooit alleen als organisatie beantwoorden’, zeggen de ex-wethouders. Een nieuwe maatschappij vormgeven kan alleen als je elkaar goed kent. En dat laatste is zo binnen Salland. Organisaties kennen elkaar en delen een missie. Ook al zouden IZA, AZWA wegvallen, dan nog zijn de bestuurders het er over eens dat iets als Salland United nodig is om de maatschappij vorm te geven. Toeter: ‘Een beetje naar elkaar omzien, zoals vroeger. Dat kan alleen samen.’ Tijdens de recente tweedaagse van Salland United ervaarden Toeter en De Geest ook weer hoe zinvol het is om elkaar te kennen. Waar voorheen sociaal domein en zorg vaak toch twee gescheiden werelden waren (onder meer ook omdat ze anders gefinancierd zijn), zullen die twee elkaar in de toekomst steeds meer nodig hebben. Met of zonder verplichting vanuit Den Haag. Het is een intrinsieke regionale wens.
Remmende voorsprong
Rob de Geest maakte de eerste reis naar Leeds (waarna Salland United formeel werd opgericht) niet mee, maar is sinds 2019 de regiovisie werd geformuleerd, betrokken en heeft Salland United sindsdien zien groeien. De Geest: ‘Er staat echt een stevig fundament. En was Salland United misschien in het begin erg “Deventers”, het is nu echt een regio geworden waarin ook gemeenten Voorst, Olst-Wijhe en Raalte actief zijn aangesloten. Het is echt een regioverhaal geworden. Grootte van de gemeente doet er niet meer toe. We hebben daarbij last van de wet van de remmende voorsprong gehad. We deden hier al veel samen, maar toen moest het “formeel” door landelijke akkoorden en dat botste soms met hoe we het hier hadden ingericht.’ Toeter: ‘Door overheidsregels moet je -zeker financieel- altijd verplicht door veel hoepels springen. Maar de echte vraag die voor ons ligt is: hoe willen we met elkaar omgaan. Die vraag past lang niet altijd in een hoepel en dus is samenwerken belangrijk.’
Kracht van samen
De Geest: ‘Niet elke regio is hetzelfde. Maar de overheid heeft wel uniforme regels. Dan raak je soms je vrijheid een beetje kwijt. Ik denk dat het belangrijk is dat we binnen Salland terug kunnen vallen op onze vrijheid juist omdat we elkaar kennen en elkaar wat gunnen. Geld is het probleem niet in Nederland, alleen komt dat geld niet altijd op de goede plek. We moeten keuzes maken. Liefst samen in de regio.’ Toeter: ‘Ook nu geldt: welke partijen doen formeel en informeel mee met Salland United? Daar moeten we de komende tijd wel goed over nadenken.’ Maar geen twijfel bij de twee over de toegevoegde waarde van Salland United. Toeter: ‘We kunnen elkaar hier snel vinden. Dan zie je dat we op kleine schaal fte’s kunnen uitwisselen. Een regieverpleegkundige die bijvoorbeeld niet bij één organisatie werkt.’ De Geest: ‘Kijk naar het ecosysteem Mentaal Welbevinden. Daar werken sociaal domein, ggz, huisartsen, gemeenten en zorgverzekeraar nauw samen. Dankzij Salland United is er overzicht en zit je met de goede partijen aan tafel die je al kent. Een programmamanager als Linda Blokzijl heb je nodig voor overzicht omdat er zo veel gebeurt.’ Toeter: ‘Ik denk dat onze kracht is dat we het met z’n allen doen, IZA of niet.’
Sociaal Domein en zorg
Kracht van Salland United is onder meer dat sociaal domein en formele zorg elkaar nauw treffen. Zowel bijvoorbeeld in het Virtueel Gezondheidscentrum, digitale samenwerking, binnen de Verkennende Gesprekken, Versterking Eerste Lijn en Mentale Gezondheid trekken de twee domeinen nauw samen op. De Geest: ‘Dat wilde niet zeggen dat we niet aan tafel zaten voorheen, maar de binding is nu veel sterker. Kracht van Salland United is dat je elkaar kent.’ De twee voormalig wethouders en leden van de Transformation Board constateren ook dat veel gesprekken binnen Salland United nog gaan over ouderen. Rob de Geest: ‘We zouden meer moeten doen met het thema jeugd/jongeren.’ De twee wethouders vinden elkaar ook in de bouwopgave. Er moet meer gestuurd worden op generatiebestendig bouwen. Raalte bouwt onder meer in Heino een woonvoorziening voor ouderen met en zonder zorgvraag. Vlakbij het centrum, dus met voorzieningen in de buurt. Toeter: ‘Wat we willen is wijken zo bouwen dat buurtbewoners, jong en oud, elkaar helpen in plaats van dat direct gezocht wordt naar formele zorg of hulp uit het sociaal domein.’ Ook Deventer kijkt op die manier naar wijken. De Geest: ‘Ik noem het de “ongedeelde wijk”. Elke buurt is er voor jong, oud en rijk of minder rijk. Dat mengen vraagt wat van ons, namelijk gemiddeld dertig procent sociale huur binnen je bouwplannen en ook veel betaalbare bouw.
Toekomst Salland United
Op de vraag wat de toekomst van Salland United zou moeten zijn, zegt Rob de Geest: ‘De basis is goed, maar de maatschappij verandert en Salland United moet wel mee veranderen. Blijf flexibel genoeg en maak keuzes met wie je aan tafel wilt zitten.’ IGerria Toeter tot slot: ‘Ik vind Salland United een mooi instrument om uit de waan van de dag te komen. Zo’n tweedaagse gaf enorm veel energie. Ook moeten we leren meer te vertrouwen op elkaar.’ Rob de Geest tot slot: ‘Binnen Salland United hebben we inmiddels fantastische voorbeelden gerealiseerd. Dat moet meer gemeengoed worden.’ En daarbij moet je niet altijd alleen maar door verplichte hoepeltjes springen…
==
De rollen van Rob en Gerria worden in de Transformation Board overgenomen door de nieuwe wethouders Rik van Wijk (Deventer) en Martine Scholten (Raalte)