Zijn werkkamer is Go Ahead Eagles rood-geel. Deventer wethouder Rob de Geest (Gezondheid en Sport, Mantelzorg en Vrijwilligers, Wonen, Buurtvoorzieningen) is overduidelijk fan van de club. Zoals hij ook fan is van ‘de club’ Salland United. ‘We zijn hier al veel eerder op een trein gesprongen die veel later pas vanuit Den Haag is gaan rijden.’ Over hoe zorg en welzijn niet zonder elkaar kunnen, samen optrekken een must is en zijn vurige wens om zorg én de stad ‘als een magneet’ aantrekkelijk te houden voor jongeren die in de zorg actief willen zijn. ‘Ik droom van Deventer als zorg-opleidingshoofdstad van Oost-Nederland.’
‘We komen uit een tijd waar na de Tweede Wereldoorlog een verzorgingsstaat is gebouwd met veel jongeren. Met een klassiek zorgsysteem dat paste bij de tijd van toen. Nu zijn er juist veel meer ouderen (de babyboomers van toen).’ Dat betekent volgens zorgwethouder in Deventer Rob de Geest ook dat we zorg én welzijn anders in moeten gaan richten. ‘Anders zorgen voor elkaar. Meer mét elkaar. De oude structuur is achterhaald.’ Maar daarbij lopen veel ontwikkelingen door elkaar heen (mensen willen langer thuis wonen, een krappe arbeidsmarkt) en maakt zorg en welzijn tot een complex vraagstuk. Rob de Geest: ‘We moeten het veel meer samen gaan doen. Zorg, welzijn én burgers. Formele en informele zorg samen.’ Burgers moeten volgens De Geest natuurlijk altijd (medische) zorg kunnen krijgen, maar niet altijd dezelfde zorg als nu, waarbij we als een soort automatisme naar huisartsen of ziekenhuis lopen als er iets is. Vaak is zorg geen medische zorg, maar kan welzijn (per definitie het domein van de gemeente) heel veel zorgvragen wegnemen.
Salland United
Als gezegd, er komen veel lijntjes samen (zorg, wonen, preventie) en maakt zorg in de breedte tot een complex vraagstuk waar er geen blauwdruk is voor een toekomstige inrichting. ‘Het vraagt wat van elkaar.’ De Geest ziet de gemeente in dat vraagstuk vooral als regisseur. Signaleren als er problemen zijn en die doorvertalen naar de zorg- en welzijnspartners waar de gemeente mee samenwerkt. Rob de Geest prijst zich daarbij gelukkig met Salland United. ‘Tien jaar geleden zijn we met Salland United eigenlijk al op een trein gesprongen die later pas vanuit Den Haag is gaan rijden (IZA, GALA, AZWA-red.) We hebben hier vroegtijdig gezien dat er een maatschappelijk vraagstuk op ons afkomt dat we alleen samen kunnen oplossen. We zijn met Salland “een postzegel” in Nederland, maar wel een postzegel waar we alles in huis hebben: van ziekenhuis tot verzekeraar en ggz. Het belang van Salland United is voor mij, dat we het samen eens zijn voor welke opgave we staan. We kijken naar belangen die over organisaties heen gaan en wie wat doet. En waar het systeem vastloopt, hoe we elkaar kunnen helpen. Salland United is cruciaal in dit complexe vraagstuk omdat alle partijen in de regio aan tafel zitten. Willen we de uitdagingen van de toekomst aankunnen, moeten we zorg en welzijn tijdig goed organiseren. Het is denk ik ook goed dat we van een informeel netwerk nu naar een wat formeler netwerk gaan. Van het vrijblijvende af want onze opgave is niet vrijblijvend.’ Voor Rob de Geest is Salland United richting toekomst een onmisbaar voertuig. Waarbij hij tevens zegt: ‘Het zorgsysteem is van iedereen, ook van de inwoners.’ Waarmee De Geest aangeeft dat in de nieuwe tijd ook meer regie van inwoners zelf wordt verwacht en dat we vanuit onszelf meer naar elkaar omkijken en niet alleen naar instanties kijken als zorg nodig is.
Voorsorteren
De gemeente is daarbij ook zelf aan het voorsorteren. De Voor Elkaar Teams hebben een belangrijke rol in de signalerende functie in de wijk, maar denk ook aan woningbouwplannen. ’t Dijkhuis wil in Bathmen een wijk bouwen waarbij jong en oud door elkaar wonen, voor elkaar zorgen en ’t Dijkhuis alleen zorg levert als het moet. In Deventer denkt de gemeente na over (samen met Woonzorg Nederland) de inrichting van de Van Hetenlocatie waar naast woningen voor ouderen in de plannen ook een gemeenschappelijke ruimte komt en Ludgerus op de achtergrond zorg verleent. In de Deventer Sluiswijk doet de gemeente iets soortgelijks met Solis en woningcorporatie ieder1. Daar wordt gekeken of bewoners door kunnen schuiven als de behoefte verandert, zodat mensen langer in hun eigen buurt kunnen blijven wonen. Dat komt tot uitdrukking in de nieuwbouw die momenteel wordt gerealiseerd aan de Henri Dunantlaan, met speciale aandacht voor oudere bewoners of mensen die zorg nodig hebben. De Geest is ervan overtuigd dat met die gemeenschappelijke benadering de vraag naar formele zorg kan dalen en de druk op de zorg daarmee verminderd kan worden. Preventie en tijdig signaleren van zorgvragen is daarbij voor hem belangrijk. Alsmede de inzet van nieuwe technologie. Wel ondersteunen dus, maar niet altijd op de klassieke manier zoals we die gewend waren.
Opleidingshoofdstad
Belangrijk daarbij vindt De Geest dat Deventer en Salland koploper worden in zorg-, en welzijnsopleiding. Deventer alleen al gaat de komende tien jaar met 20.000 bewoners groeien en dus komt er meer vraag naar zorgpersoneel. De Geest: ‘We moeten zorgen dat de zorg en welzijn een aantrekkelijke sector is om in te werken. In mijn droom wordt Deventer daarin een soort “opleidingshoofdstad van Oost Nederland voor zorg”. Dat we voor heel Salland een plek zijn waar we mensen opleiden om aan de zorgvraag te kunnen voldoen. Overigens moeten daarbij ook de randvoorwaarden kloppen. In alle facetten (wonen, sporten, recreëren) moet Deventer/Salland een fijne plek zijn om te verblijven. Een soort magneet waar je naar toegetrokken wordt en wilt blijven. En woningbouw zal rond 2040 generatiegeschikt moeten zijn.’
Lange adem
Dat alles vergt een lange adem, weet ook De Geest. ‘Het vergt geduld, maar we moeten ons niet laten ontmoedigen. We hebben zeker ook binnen Salland United al flinke stappen gezet. Er komen niet alleen zorgvragen op ons af, ook welzijnsvragen. De kunst is om die vragen op de goede plek terecht te laten komen.’ En dat kan alleen als je elkaar kent. Binnen Salland United is dat zo. De trein rijdt, stopt af en toe om te herijken (zoals nu met het regelen van een formeel samenwerkingsverband), om vervolgens weer door te rijden. De Geest stapt na de volgende gemeenteraadsverkiezing overigens wel uit. Hij stopt als wethouder. Wat hij gaat doen, weet hij nog niet, maar gelooft in de route die is ingeslagen. ‘We moeten zorgen voor elkaar omdat we het willen. Niet omdat de overheid het oplegt, want dan gaan meestal de hakken in het zand. Op elkaar letten moet van binnenuit komen.’ Met Salland United als onmisbaar voertuig.