Het netwerk Aanhoudende Lichamelijk Klachten (ALK) is van groot belang om de behandeling van patiënten met ALK goed te organiseren, bij voorkeur multidisciplinair en in de eerste en tweede lijn. Dat stellen psychiater Lineke Tak en fysiotherapeut Else Ludden. Zij zijn beiden actief in het netwerk, dat stappen in de goede richting zet. Maar het moet en kan nog veel beter.
Lineke Tak, psychiater bij Dimence en werkzaam bij het derdelijns centrum voor aanhoudende lichamelijke klachten, is blij dat het ALK netwerk er in deze regio is. ,,Het netwerk is hard nodig om de zorg voor de patiënten beter en effectiever te organiseren”, zegt ze. ,,Het derdelijns centrum waar ik werk is niet voor alle patiënten toegankelijk. Alleen patiënten met lichamelijke klachten, bijkomende somatische en/of psychiatrische aandoeningen en eerdere niet-geslaagde ALK behandeling komen hier terecht. Anderen worden soms afgewezen voor behandeling in de ggz of worden van de ene somatische polikliniek naar de andere gestuurd zonder dat de juiste behandeling gevonden wordt. En die is er zeker wel! In mijn ogen ligt de oplossing voor deze groep in het beter multidisciplinair organiseren van de zorg in de eerste en tweede lijn. Dan is het wel van belang dat zorgverleners elkaar weten te vinden en dezelfde taal spreken als het over aanhoudende lichamelijke klachten gaat. Het netwerk draagt daar zeker aan bij.”
Netwerkbijeenkomsten en Siilo groep
Een aantal keer per jaar organiseert het ALK-netwerk in de regio een bijeenkomst. Er is een spreker of een ervaringsdeskundige aan het woord, de aanwezigen kunnen vragen stellen, onderling ervaringen uitwisselen en elkaar beter leren kennen. ,,Er is inmiddels een harde kern die de bijeenkomsten regelmatig bezoekt en er komen steeds nieuwe zorgverleners bij”, vertelt Lineke. ,,Dat is heel positief. Er zijn ook echt concrete stappen gezet. We hebben in Siilo (een app voor zorgverleners) een groep waar inmiddels rond de 130 zorgverleners lid zijn. Van psychosomatisch fysio- en oefentherapeuten, psychologen en diëtisten tot huisartsen en medisch specialisten. Zij kunnen in deze groep een vraag stellen of ervaringen delen. Ook merk je dat we elkaar steeds beter begrijpen en meer dezelfde taal spreken. Steeds meer zorgverleners zien in dat je de situatie rond een patiënt met ALK breed en gepersonaliseerd moet bekijken. Somatische, psychische en sociale factoren kunnen van belang zijn en moeten in kaart worden gebracht. Vervolgens kan dan een bij die persoon passend multidisciplinair team samengesteld worden.”
Brede aanpak rond een patiënt
Dat laatste beaamt fysiotherapeut Else Ludden. Zij behandelt al een aantal jaar patiënten met ALK. ,,Het is heel belangrijk om van alle kanten naar een patiënt te kijken”, zegt ze stellig. ,,Dat noemen we het biopsychosociale perspectief. Vaak zijn er meerdere factoren die invloed op de aanhoudende klachten hebben. Als fysiotherapeut houden we ons voornamelijk bezig met het bewegend functioneren. We adviseren en oefenen om zo ontspannen en optimaal mogelijk te kunnen bewegen. We kijken hierbij breed naar alle beïnvloedende factoren en schakelen als dat nodig is ook andere zorgverleners in. Denk aan een psycholoog, ergotherapeut, logopedist of diëtist. Zo kunnen we samen bijvoorbeeld patiënten met bewegingsangst of aanhoudende pijnklachten op weg naar herstel helpen. En dat kan goed werken, dat heb ik al met meerdere patiënten mogen ervaren!”
Financiering minder complex maken
Om zo’n team samen te stellen is het belangrijk dat men weet wie er in de regio actief is op het gebied van ALK. ,,Dat is soms een hele zoektocht”, vindt Else. ,,Sommige zorgverleners durven het niet aan om deze patiëntengroep te behandelen omdat ze denken te weinig kennis te hebben en dan is het moeilijk iemand te vinden die in het multidisciplinaire team wil rond een patiënt.” Het netwerk helpt hierbij en bouwt momenteel een website waarop in de toekomst zorgverleners te vinden zijn. Dat is niet het enige dat nog geregeld moet worden. De financiering rond ALK-behandeling is complex en staat soms de multidisciplinaire behandeling in de weg. Else: ,,vergoedingen voor overleg met andere zorgverleners zijn bijvoorbeeld niet geregeld. Dat doen we dus nu nog in onze eigen tijd.” ,,Hierover willen we gesprekken met de zorgverzekeraar voeren”, zegt Lineke. ,,Het is verwonderlijk – om niet te zeggen: bizar – dat de juiste zorg op de juiste plek die goedkoper is dan hoe het nu gaat, nog niet geregeld is” Het klinkt misschien raar, maar mijn doel is dat de derdelijns behandeling zoals die er nu voor deze patiënten is, uiteindelijk overbodig wordt.”