Onlangs is Marja de Jong, Adviseur Publieke Gezondheid bij GGD IJsselland, gestart als nieuwe coördinator van de coalitie Preventie. Zij volgt Hilbrand Jacobs op. In dit interview vertelt Marja de Jong over haar brede ervaring op het gebied van gezondheidsadvisering en hoe zij samen met de gemeenten aan de slag is gegaan met het GALA en IZA.
Maar eerst een korte persoonlijke kennismaking met Marja. Ze woont met haar echtgenoot in het buitengebied van Holten, heeft twee volwassen zonen en houdt van tuinieren. Vanuit haar baan bij de GGD heeft ze zich in de afgelopen jaren intensief beziggehouden met haar promotieonderzoek. ,,Ik heb in de jaren tachtig aan de Wageningen universiteit de studie Voeding & Gezondheid gedaan”, vertelt ze. ,,In de afgelopen zes jaar heeft dat een vervolg gekregen met een promotieonderzoek bij de leerstoel Gezondheid en maatschappij van dezelfde universiteit. Afgelopen december heb ik het afgerond met de verdediging van mijn proefschrift. En de uitkomsten van dit onderzoek neem ik uiteraard ook weer in mijn werk mee.”
Advisering, onderzoek en coördinatie
In haar loopbaan heeft ze zich vooral beziggehouden met advisering van gemeenten over het gezondheidsbeleid, het coördineren van netwerken en het doen van onderzoek. ,,Zo heb ik voor de gemeente Zwolle aan de wieg gestaan van de JOGG (Jongeren op Gezond Gewicht) aanpak”, vertelt ze met gepaste trots. ,,Zwolle was in 2009 de eerste gemeente die met JOGG aan de slag ging.” Daarnaast adviseert ze over de werkwijze voor het bevorderen van gezondheid in verschillende gemeenten en doet ze onderzoek. ,,Samen met het RIVM verzamelen alle GGD ’en veel data over de gezondheid van inwoners en wat gezondheid voor hen betekent. Dat doen we met vragenlijsten en met kwalitatief onderzoek. Dat vind ik ook een van de leuke aspecten in mijn werk. In gesprek gaan met mensen en dicht op de praktijk zitten. De uitkomsten van deze onderzoeken gebruiken we in onze advisering van de gemeenten. En andersom doen we ook onderzoek naar interventies van gemeenten. We onderzoeken de opbrengsten van bepaalde initiatieven en projecten. Effect meten blijft lastig, maar we kunnen meestal wel een indicatie geven van wat wel en niet werkt en daarmee de werkwijze verbeteren.”
Zorgakkoorden
Sinds begin dit jaar is de agenda van Marja vooral gevuld met werkzaamheden die voortvloeien uit het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). ,,Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van het GALA en vragen advies en procesbegeleiding bij het opstellen van een integraal plan van aanpak aan de GGD”, zegt ze. ,,Ik ben hiervoor eerste aanpreekpunt bij GGD IJsselland en werk samen met meerdere collega’s die de advisering daadwerkelijk oppakken.” Binnen de regio heeft ze hierover contact met Deventer, Raalte en Olst-Wijhe en is ze betrokken bij het opstellen van het regiobeeld en de regioplannen in het kader van het IZA. ,,Vanuit die contacten en vanwege het feit dat mijn bestuurder Astrid Schulting bestuurlijk trekker van de coalitie Preventie is, ben ik gevraagd als coördinator voor deze coalitie.”
Van preventie naar versterken gezondheid
Belangrijk binnen het IZA en GALA is de draai van preventie naar het versterken van de gezondheid van inwoners, vindt Marja. ,,Preventie is een term die verwijst naar ziekten voorkomen, het versterken van gezondheid is een positievere insteek”, licht ze toe. ,,Uit onderzoek is gebleken dat als je mensen vraagt wat ‘gezondheid’ voor hen betekent, ze aangeven dat sociale contacten, zingeving en eigen regie daarin belangrijk zijn. Dus het gaat er vooral om dat we mensen hierin faciliteren. Wat hebben ze nodig om hun gezondheid te versterken en daarin de eigen regie te behouden? En dan kom je uit bij samenwerking met het sociaal domein en welzijn. Buurthuizen waar mensen elkaar kunnen ontmoeten, mogelijkheden voor het doen van vrijwilligerswerk en het bestrijden van werkloosheid en armoede. Want als mensen geen werk hebben, hebben ze minder geld te besteden en dat levert vaak stress op. En dat heeft weer een negatief effect op de gezondheid.”
Actie vanuit de coalitie
Die positieve lading van het woord ‘gezondheid’ zou wat Marja betreft ook meer lading moeten krijgen in de benaming en de activiteiten van de coalitie. Ze wil vooral kijken hoe en wat de vier gemeenten samen met de zorg en welzijnsorganisaties van elkaar kunnen leren. Want er gebeurt al heel veel dat opgepakt kan worden. De nadruk moet liggen op gelijke kansen voor gezondheid. ,,Ook de eerstelijns zorg kan veel betekenen in het versterken van de gezondheid van inwoners”, vindt Marja. ,,Huisartsen kunnen in plaats van het meteen uitschrijven van medicatie of doorverwijzen naar specialisten ook eerst onderzoeken of een patiënt gebaat is bij een andere aanpak en samen met een partner uit het sociaal domein een behandelplan maken. Waar is Wally is hiervan een goed voorbeeld. En het ziekenhuis kan bijvoorbeeld energie steken in het creëren van een gezonde voedingsomgeving voor patiënten en medewerkers. En zo zijn er nog veel meer mogelijkheden. Binnenkort ben ik bij het eerste coördinatorenoverleg aanwezig. Ik kijk er naar uit met de andere coördinatoren kennis te maken en aan de slag te gaan.”