De gemeente Deventer organiseert jaarlijks een bijeenkomst voor alle gecontracteerde zorgaanbieders. Om zo kennis en ervaringen te delen, een netwerk te bouwen en samenwerking te versterken. Dit jaar stond in deze bijeenkomst in theater Mimik de film ‘human forever’ centraal. Een bijzondere film over mensen met dementie. ‘Meer geld is lang niet altijd de oplossing voor betere zorg’, was een van de ‘take aways’ voor een volle zaal.
Teun Toebes is 24, kerngezond en woont samen met mensen met dementie op de gesloten afdeling van een verpleeghuis. Waarom? Teun is 24, maar niet heel zijn leven… Nu wordt er nog geluisterd naar wat Teun wil, wat hij voelt en wat hij vindt. Nu is hij nog vrij om te zijn wie hij is en te gaan en staan waar hij wil, maar de kans dat dit in de toekomst niet meer het geval zal zijn, is 1 op 5. Daarom gaat hij nu – in de documentaire – op zoek naar antwoorden voor later.
Confronterend
Het werd een confronterende middag in Mimik voor de aanwezigen, ingeleid door Deventer wethouder Lars Wijnhoud. Want hoe gaan wij in Nederland eigenlijk om met mensen met dementie? Conclusie van filmmaker Jonathan de Jong: ‘We stoppen 100 miljard in gezondheidszorg, maar de kwaliteit van leven van mensen met dementie wordt er niet beter van. Geld voelt veilig, maar dementie is geen zorgprobleem maar een maatschappelijk vraagstuk.’ De Jong en Teun reisden de wereld rond (elf landen) en gingen kijken hoe elders dementerenden worden verzorgd. Moraal van het verhaal: mensen zijn het gelukkigst in een ‘gewone, menselijke, sociale’ omgeving. De Jong: ‘Hier stoppen we mensen vaak weg in klinische gebouwen met koud licht en lange gangen, onder het mom: ze weten het toch niet meer.’ Dat het ook anders kan, bleek onder meer in België, Denemarken, Zuid-Korea en Zuid-Afrika. Daar wordt nog veel meer door families of de omgeving gezorgd voor mensen met dementie. Zelfs in arm Moldavië bleek dat ‘minder zorg meer welzijn oplevert’. Het beste medicijn is volgens de filmmaker (wereldwijd): nabijheid. Zo zei een Zuid-Afrikaanse vrouw: ‘I’m the lucky one to care for my family.’ Kom daar in Nederland eens om.
Take away’s
Het werd een middag vol take-aways (boodschappen voor het publiek).
‘Verpleeghuizen zijn vaak een parallel universum. De oplossing ligt in leefbare communities.’
’Als we risico’s wegfilteren (door mensen op te sluiten) wordt kwaliteit van leven minder.’
‘Toen we minder medicatie gingen gebruiken, ging de waas voor het gezicht van dementerende weg.’
‘We zijn in onze welvaart naar producten gaan grijpen als oplossing, maar het gaat uiteindelijk om menselijk contact.’
‘We moeten van organiseren naar faciliteren. Durven veranderen, vraagt lef.’
‘Hebben we eigenlijk geen zorgsysteem gebouwd dat we eigenlijk helemaal niet willen.’
‘We houden mensen buiten de maatschappij op basis van een diagnose. Maar waarom kunnen ze niet gewoon onderdeel van de maatschappij blijven?’
Tovertafel met goudvissen
Filmmaker De Jong had een sprekend voorbeeld van hoe het ook kan. In Twello. ‘Daar woont iemand die verregaand dement is. Maar zij gaat nog gewoon zelf boodschappen doen in het dorp, met alle risico’s van dien. Daar is met familie afgesproken dat dat risico’s herbergt, maar die accepteren ze samen. Omdat het de kwaliteit van leven zoveel beter maakt.’ Voor De Jong een beter voorbeeld dan de “tovertafel” in hedendaagse zorginstellingen. ‘Dan zitten mensen eerst aan tafel te eten en dan verandert de tafel in een digitale bak met (bijvoorbeeld) goudvissen. Hebben ze wat te kijken. Maar die mensen snappen daar helemaal niks van. Ze willen naar buiten, alleen die deur zit op slot.’ In Scandinavië kwamen de filmmakers het Finger-systeem tegen waar vooral wordt ingezet op preventie (onder meer cardiologische zorg). ‘Wat goed is voor het hart, is goed voor de hersenen’, is daar het adagium. ‘Ons zorgsysteem maakt apathische mensen’, besloot de filmmaker deze filmmiddag die tot nadenken stemde. Een film die inmiddels volle zalen trekt in de Nederlandse bioscopen. Van harte aanbevolen.