De Langer Thuis Scan is inmiddels al 15.000 ingevuld. Deze scan laat zien of mensen (op termijn) nog thuis kunnen wonen, of dat er aanpassingen nodig zijn. De scan sluit aan bij de beweging Praat vandaag over morgen. De scan wordt nu doorontwikkeld om zo meer grip te krijgen om de vraag wat maatschappelijk nodig is. ‘De scan raakt zowel wonen, zorg als preventie’, zegt ontwikkelaar van de scan Hester van Sprang (Buro MeerWaarde). Zoals je je pensioen plant, moet je eigenlijk ook je (fysieke) levensloop plannen.
Even terug in de tijd. Waarom is de Langer Thuis Scan ook alweer ontwikkeld? Hester van Sprang: ‘De wens voor de scan is ontstaan na een bijeenkomst van Salland United. De conclusie was: we weten heel veel, maar alle info is zo gefragmenteerd. Leeftijd is niet alleen zorg. Het is ook wonen. De wens was om een praatplaat te hebben om alle puzzelstukjes samen te laten komen. Daar is uiteindelijk de Langer Thuis Scan (LTS) uitgekomen. We hebben eerst zorgprofessionals gevraagd wat zij belangrijk vinden in zo’n scan. Daar kwam een longlist uit die we vervolgens bij senioren (de echte doelgroep) hebben neergelegd. Wat zijn hun wensen en hoe vullen zij die scan in? Uiteindelijk heeft Academy Het Dorp onze scan gevalideerd. Komende tijd gaan we de scan doorontwikkelen. Onder meer digitale vaardigheid is er bijgekomen omdat senioren steeds vaker gedwongen worden informatie digitaal aan te vragen of aan te bieden. Velen vinden dat lastig.’
Thema’s
De scan is opgebouwd uit acht thema’s: woonplezier, wooncomfort, samenredzaamheid, digitale vaardigheden, valpreventie, veilig wonen, seniorvriendelijke omgeving en levensloopgerichte woning. Elk thema heeft 3×3 vragen waarop je ‘scoort’. Is de score matig, dan zijn er tips om veranderingen aan te brengen. Hester van Sprang: ‘Met het invullen van de scan willen we senioren op tijd laten nadenken over hun toekomst. Woon ik nog wel op de goede plek? Of wat heb ik nodig om hier te kunnen blijven wonen? Hoe voorkom ik dat ik val? Als je vroegtijdig gaat nadenken, kun je dat doen met een veel positievere grondhouding. Je kunt nog zelf kiezen, bijvoorbeeld dichter bij voorzieningen of bij kinderen in de buurt. Als je verhuist als je nog redelijk fit bent, kun je nog genieten van een nieuwe woonplek en mensen leren kennen die je een handje kunnen helpen, en andersom natuurlijk. Als je wacht tot het niet meer gaat, wordt verhuizen een proces van verlies met bovendien weinig keuze. De meeste WLZ-zorg kan tegenwoordig thuis worden geleverd, maar je moet wel nadenken of het echt kan en hoe.’
Inrichting omgeving
Dan kom je volgens Van Sprang ook op de inrichting van de woonomgeving. Ontwikkelingen als Voorzorgcirkels vragen om een andere infrastructuur met bijvoorbeeld hofjes, erfdelen en clusters aan woningen voor ouderen. Dat vraag nogal wat van gemeenten en woningbouwcorporaties. Hester van Sprang: ‘Een van de bijvangsten van de scan is dat je op postcodeniveau inzicht krijgt hoe ouderen hun woning en woonomgeving beleven en wat verbetermogelijkheden zijn. Gemeenten hebben die info ook, de scan gaat wat dieper in op wat dan die specifieke behoeften zijn.’ De scan helpt bijvoorbeeld ook kinderen van ouders om op die laagdrempelige manier het onderwerp ‘ouder worden’ bij senioren te agenderen. Vaak stellen ouderen beslissingen uit (‘het gaat toch nog wel’). Hester van Sprang: ‘Maar als ze de resultaten van de scan zien, zijn ze misschien toch eerder geneigd om nog eens goed na te denken. De scan helpt ook zorgverleners. Ook zij kunnen met de scan op die manier goede gesprekken voeren met senioren over wat ze nu en in de toekomst nodig hebben. De scan gaat ook veel meer dan de geschiktheid van de woning. Zelfredzaamheid zit namelijk vaak in de kleine dingen: voorkomen dat je valt, gebruik van handige hulpmiddelen zodat je dingen zelf kunt blijven doen, een paar simpele ingrepen die je helpen om actief te kunnen blijven. De scan bevat op al die onderwerpen praktische tips. Denk bijvoorbeeld aan een klein ledlichtje met bewegingssensor dat aangaat als je ‘s nachts naar het toilet moet. Dat kun je in elk gewenste huishoudwinkel voor een paar euro kopen.’
Oplossing probleem
Op de vraag aan Hester van Sprang, welk probleem de Langer Thuis Scan uiteindelijk tackelt, zegt ze: ‘Er komen veel problemen op ons af. De druk op de zorg neemt toe, er zijn minder zorgverleners beschikbaar, en mensen moeten meer toe naar zelfregie. De scan helpt daarbij om na te denken over de toekomst om zo veel eerder maatregelen te nemen. Zoals je je pensioen financieel plant, moet je ook vooruit denken over hoe je zo lang mogelijk zelfredzaam kunt blijven. Zo kun je veel langer zelf aan het stuur blijven staan.’ Het invullen van de scan heeft op diverse plekken binnen Salland al tot onverwachte initiatieven geleid. Zo is zijn er voorzorgcirkels uit voortgekomen en ergens anders is er een Mantelzorg Groepsapp gekomen. Hester van Sprang: ‘In die app deel je praktische hulpvragen maar is er bijvoorbeeld ook een reanimatiecursus uit voortgekomen. Buurten en buurtbewoners helpen elkaar zo met een beetje op elkaar te letten.’ Om zo lang mogelijk zelf te bepalen hoe je woont en leeft.